Lịch và đồng hồ
Khoảng 3,5% số câu trong đề Tin học trẻ Bảng M1, M2 năm 2025-2026 hỏi về lịch và đồng hồ: ngày này là thứ mấy, có bao nhiêu năm nhuận, góc giữa hai kim, đồng hồ chạy sai bao giờ chỉ đúng lại. Tất cả dựa trên vài con số quen thuộc: 7 ngày một tuần, 365 hoặc 366 ngày một năm, 60 phút một giờ, 360 độ một vòng.
Dạng 1. Thứ trong tuần
Phần tiêu đề “Dạng 1. Thứ trong tuần”Thứ lặp lại sau mỗi 7 ngày, nên chỉ cần số dư khi chia cho 7.
Ví dụ hôm nay thứ Sáu, 30 ngày nữa là thứ mấy? 30 : 7 = 4 dư 2, thứ Sáu tiến thêm 2 ngày là Chủ nhật.
Các ngày cùng thứ trong một tháng cách nhau 7 ngày: nếu ngày 3 là thứ Hai thì ngày 10, 17, 24, 31 cũng là thứ Hai. Chúng chẵn, lẻ xen kẽ. Một tháng có 4 hoặc 5 ngày cùng một thứ.
Lưu ý: đếm số ngày cách nhau giữa hai ngày (từ ngày 1 đến ngày 8 là cách 7 ngày), không đếm cả hai đầu.
Dạng 2. Năm nhuận
Phần tiêu đề “Dạng 2. Năm nhuận”Năm nhuận có 366 ngày (thêm ngày 29 tháng 2). Quy tắc:
- Năm chia hết cho 4 là năm nhuận,
- trừ năm chia hết cho 100 mà không chia hết cho 400.
Ví dụ 2024, 2028 nhuận; 1900, 2100 không nhuận; 2000 nhuận.
| Năm | Số ngày | Số tuần và ngày lẻ | Thứ ngày đầu năm sau |
|---|---|---|---|
| Năm thường | 365 | 52 tuần và 1 ngày | tiến thêm 1 thứ |
| Năm nhuận | 366 | 52 tuần và 2 ngày | tiến thêm 2 thứ |
Số ngày các tháng: tháng 4, 6, 9, 11 có 30 ngày; tháng 2 có 28 (năm nhuận 29); các tháng còn lại 31 ngày.
Dạng 3. Đồng hồ điện tử
Phần tiêu đề “Dạng 3. Đồng hồ điện tử”Đồng hồ HH:MM hiển thị 24 × 60 = 1440 thời điểm mỗi ngày, giờ từ 00 đến 23, phút từ 00 đến 59. Khi đếm các thời điểm đặc biệt, xét riêng chữ số hàng chục và hàng đơn vị, nhớ giới hạn: chữ số hàng chục của giờ chỉ là 0, 1, 2; chữ số hàng chục của phút chỉ từ 0 đến 5.
Lưu ý: câu hỏi “có ít nhất một chữ số …” thường dễ hơn khi đếm phần bù “không có chữ số đó”.
Dạng 4. Góc giữa hai kim
Phần tiêu đề “Dạng 4. Góc giữa hai kim”Mặt đồng hồ chia 12 khoảng, mỗi khoảng 30 độ. Tính vị trí mỗi kim (độ, tính từ số 12 theo chiều kim đồng hồ):
- Kim phút: mỗi phút đi 6 độ.
- Kim giờ: mỗi giờ đi 30 độ, và mỗi phút đi thêm 0,5 độ (kim giờ không đứng yên).
Góc = hiệu hai vị trí; nếu lớn hơn 180 thì lấy 360 trừ đi. Ví dụ 2 giờ 20 phút: kim phút 120 độ, kim giờ 60 + 10 = 70 độ, góc 50 độ.
Hai kim trùng nhau là bài toán đuổi nhau: kim phút nhanh hơn kim giờ 6 − 0,5 = 5,5 độ mỗi phút. Trong 12 giờ hai kim trùng nhau 11 lần.
Dạng 5. Đồng hồ chạy nhanh, chạy chậm
Phần tiêu đề “Dạng 5. Đồng hồ chạy nhanh, chạy chậm”- Đồng hồ nhanh 5 phút mỗi giờ: cứ 60 phút thật, đồng hồ chạy 65 phút. Đổi thời gian bằng tỉ lệ.
- Đồng hồ kim chỉ đúng lại khi lệch đúng 12 giờ (720 phút); đồng hồ điện tử 24 giờ thì phải lệch 24 giờ.
- Hai đồng hồ, một nhanh một chậm: độ lệch giữa chúng tăng bằng tổng độ nhanh và độ chậm mỗi ngày.
Lưu ý: đồng hồ nhanh thì thời gian đồng hồ chỉ nhiều hơn thời gian thật; đồng hồ chậm thì ngược lại. Viết rõ “phút đồng hồ” và “phút thật” khi tính để không nhầm.
Luyện tập
Phần tiêu đề “Luyện tập”Gồm 21 bài, chia thành 5 nhóm từ dễ đến khó. Nhãn M1 là mức đề tiểu học, M2 là mức đề THCS. Mỗi bài có đáp số để các bạn tự kiểm tra sau khi làm.
Nhóm 1. Thứ trong tuần
Phần tiêu đề “Nhóm 1. Thứ trong tuần”Bài 1. Một trăm ngày nữa (M1)
Phần tiêu đề “Bài 1. Một trăm ngày nữa (M1)”Hôm nay là thứ Hai. Đúng 100 ngày nữa là thứ mấy?
Bài 2. Đầu năm sau (M1)
Phần tiêu đề “Bài 2. Đầu năm sau (M1)”Ngày 1 tháng 1 năm 2026 là thứ Năm. Ngày 1 tháng 1 năm 2027 là thứ mấy?
Bài 3. Ngày Quốc khánh (M1)
Phần tiêu đề “Bài 3. Ngày Quốc khánh (M1)”Ngày 1 tháng 1 năm 2026 là thứ Năm. Ngày 2 tháng 9 năm 2026 là thứ mấy?
Bài 4. Ba thứ Bảy ngày lẻ (M1)
Phần tiêu đề “Bài 4. Ba thứ Bảy ngày lẻ (M1)”Tháng 4 (có 30 ngày) của một năm có đúng ba ngày thứ Bảy là ngày lẻ. Ngày 20 tháng 4 năm đó là thứ mấy?
Bài 5. Năm ngày Chủ nhật (M2)
Phần tiêu đề “Bài 5. Năm ngày Chủ nhật (M2)”Một tháng có đúng năm ngày Chủ nhật, nhưng ngày đầu tháng và ngày cuối tháng đều không phải Chủ nhật. Ngày 15 của tháng đó là thứ mấy?
Nhóm 2. Năm nhuận và đếm ngày
Phần tiêu đề “Nhóm 2. Năm nhuận và đếm ngày”Bài 6. Đếm năm nhuận (M1)
Phần tiêu đề “Bài 6. Đếm năm nhuận (M1)”Năm nhuận là năm chia hết cho 4, trừ các năm chia hết cho 100 mà không chia hết cho 400 (ví dụ 1900 không nhuận, 2000 nhuận). Từ năm 2001 đến năm 2100 có bao nhiêu năm nhuận?
Bài 7. Chủ nhật trong năm 2028 (M2)
Phần tiêu đề “Bài 7. Chủ nhật trong năm 2028 (M2)”Ngày 1 tháng 1 năm 2026 là thứ Năm. Năm 2028 có bao nhiêu ngày Chủ nhật?
Bài 8. Sinh nhật ngày 29 tháng 2 (M1)
Phần tiêu đề “Bài 8. Sinh nhật ngày 29 tháng 2 (M1)”Bé Na sinh ngày 29 tháng 2 năm 2024. Từ năm 2025 đến hết năm 2100, Na có bao nhiêu lần được tổ chức sinh nhật đúng ngày 29 tháng 2?
Bài 9. Lịch hành tinh Kaza (M2)
Phần tiêu đề “Bài 9. Lịch hành tinh Kaza (M2)”Trên hành tinh Kaza, một năm thường có 120 ngày, nhưng cứ năm thứ 3, 6, 9, … là năm nhuận có 121 ngày. Một tuần ở Kaza có 5 ngày, gọi là ngày số 1, 2, 3, 4, 5. Ngày đầu tiên của năm 1 là ngày số 1. Ngày đầu tiên của năm 10 là ngày số mấy?
Nhóm 3. Đồng hồ điện tử
Phần tiêu đề “Nhóm 3. Đồng hồ điện tử”Bài 10. Bốn chữ số giống nhau (M1)
Phần tiêu đề “Bài 10. Bốn chữ số giống nhau (M1)”Đồng hồ điện tử hiển thị giờ phút dạng HH:MM, từ 00:00 đến 23:59. Trong một ngày, có bao nhiêu thời điểm mà bốn chữ số hiển thị đều giống nhau?
Bài 11. Thời điểm đối xứng (M2)
Phần tiêu đề “Bài 11. Thời điểm đối xứng (M2)”Đồng hồ điện tử hiển thị HH:MM (00:00 đến 23:59). Một thời điểm gọi là đối xứng nếu bốn chữ số đọc xuôi và đọc ngược như nhau (ví dụ 12:21). Trong một ngày có bao nhiêu thời điểm đối xứng?
Bài 12. Có chữ số 1 (M2)
Phần tiêu đề “Bài 12. Có chữ số 1 (M2)”Đồng hồ điện tử hiển thị HH:MM (00:00 đến 23:59). Trong một ngày, có bao nhiêu phút mà đồng hồ hiển thị ít nhất một chữ số 1?
Bài 13. Tổng chữ số lớn nhất (M1)
Phần tiêu đề “Bài 13. Tổng chữ số lớn nhất (M1)”Đồng hồ điện tử hiển thị HH:MM (00:00 đến 23:59). Vào thời điểm nào tổng bốn chữ số hiển thị là lớn nhất? Tổng đó bằng bao nhiêu?
Nhóm 4. Góc giữa hai kim
Phần tiêu đề “Nhóm 4. Góc giữa hai kim”Bài 14. Góc lúc 3 giờ 30 (M1)
Phần tiêu đề “Bài 14. Góc lúc 3 giờ 30 (M1)”Lúc 3 giờ 30 phút, kim giờ và kim phút tạo với nhau một góc nhọn. Góc đó bằng bao nhiêu độ?
Bài 15. Góc lúc 8 giờ 20 (M1)
Phần tiêu đề “Bài 15. Góc lúc 8 giờ 20 (M1)”Lúc 8 giờ 20 phút, góc nhỏ giữa kim giờ và kim phút bằng bao nhiêu độ?
Bài 16. Hai kim trùng nhau (M2)
Phần tiêu đề “Bài 16. Hai kim trùng nhau (M2)”Tính từ 0 giờ đến trước 24 giờ của một ngày (tính cả lúc 0 giờ), kim giờ và kim phút trùng nhau bao nhiêu lần?
Bài 17. Trùng nhau sau 3 giờ (M2)
Phần tiêu đề “Bài 17. Trùng nhau sau 3 giờ (M2)”Sau 3 giờ chiều, lần đầu tiên kim giờ và kim phút trùng nhau vào lúc nào? Trả lời theo dạng giờ, phút (bỏ phần lẻ của phút).
Nhóm 5. Đồng hồ chạy sai
Phần tiêu đề “Nhóm 5. Đồng hồ chạy sai”Bài 18. Đồng hồ chạy nhanh (M1)
Phần tiêu đề “Bài 18. Đồng hồ chạy nhanh (M1)”Đồng hồ của Nam chạy nhanh: mỗi giờ thật, nó chạy được 65 phút. Nam chỉnh đồng hồ đúng lúc 12 giờ trưa. Khi đồng hồ chỉ 14 giờ 10 phút thì giờ thật là mấy giờ?
Bài 19. Bao giờ lại chỉ đúng (M1)
Phần tiêu đề “Bài 19. Bao giờ lại chỉ đúng (M1)”Một đồng hồ kim chạy chậm 10 phút mỗi ngày. Hôm nay nó chỉ đúng giờ. Sau ít nhất bao nhiêu ngày nó lại chỉ đúng giờ?
Bài 20. Hai đồng hồ cùng chỉ một giờ (M2)
Phần tiêu đề “Bài 20. Hai đồng hồ cùng chỉ một giờ (M2)”Hai đồng hồ kim được chỉnh đúng cùng một lúc. Đồng hồ thứ nhất mỗi ngày chạy nhanh 2 phút, đồng hồ thứ hai mỗi ngày chạy chậm 3 phút. Sau ít nhất bao nhiêu ngày thì hai đồng hồ lại chỉ cùng một giờ?
Bài 21. Đồng hồ chạy chậm (M1)
Phần tiêu đề “Bài 21. Đồng hồ chạy chậm (M1)”Đồng hồ màu cam chạy chậm: mỗi giờ thật nó chỉ chạy được 50 phút. Lúc 8 giờ sáng, đồng hồ cam và đồng hồ chuẩn cùng chỉ 8:00. Khi đồng hồ cam chỉ 13:00 thì đồng hồ chuẩn chỉ mấy giờ?