Dạng 3: Phân loại theo mức và tính điểm

Trang này thuộc chuyên đề Các dạng toán thường gặp trong đề thi Tin học trẻ Bảng A.

Nhận biết dạng toán

Đề cho một bảng các mức (“dưới 5 phút”, “từ 5 đến dưới 10 phút”, “từ 15 phút trở lên”…) hoặc luật tính điểm (thắng 3 điểm, hoà 1 điểm), rồi hỏi xếp loại, số điểm, ai cao nhất, ai về đích sớm nhất.

Kiến thức cần nhớ

Dịch đúng từng chữ ở ranh giới. Với số tự nhiên N:

Trong đề	Khối Scratch
dưới 5, nhỏ hơn 5	<(N) < (5)>
không quá 5, nhiều nhất 5	<(N) < (6)> hoặc <không phải <(N) > (5)>>
từ 5 trở lên, ít nhất 5	<không phải <(N) < (5)>>
trên 5, hơn 5	<(N) > (5)>
từ 5 đến dưới 10	<<không phải <(N) < (5)>> và <(N) < (10)>>

Xét các mức theo thứ tự từ nhỏ đến lớn, lồng các khối nếu <> thì :: control và “nếu không thì” vào nhau. Khi đã đi vào nhánh “nếu không thì” của mức trước, chắc chắn số đó không thuộc mức trước, nên chỉ cần so với cận trên của mức đang xét. Nhờ vậy điều kiện rất ngắn và không bị sót hay trùng mức.

Khi kiểm tra, luôn thử các giá trị nằm đúng ranh giới (5, 10, 15…): đó là chỗ dễ nhầm giữa “dưới” và “không quá”.

Tính điểm thi đấu: so số bàn thắng của hai đội trong một trận. Đội ghi nhiều bàn hơn được 3 điểm; hai đội bằng nhau thì mỗi đội được 1 điểm.

Giải mẫu 1: Xếp loại vận động viên

Đề thi thật: Bảng A 2026 - Tỉnh Đắk Lắk (Chung kết), Bài 2.

Một bạn chạy hết N phút (1 ≤ N ≤ 60). Dưới 5 phút: Xuất sắc; từ 5 đến dưới 10 phút: Tốt; từ 10 đến dưới 15 phút: Đạt; từ 15 phút trở lên: Cần cố gắng. Chạy dưới 3 phút được thêm danh hiệu Kỷ lục gia. Nói ra KLG Xuat sac, Xuat sac, Tot, Dat hoặc Can co gang. Ví dụ: N = 7 thì nói Tot.

Có 5 trường hợp. Xếp các mốc từ nhỏ đến lớn là 3, 5, 10, 15 rồi kiểm tra lần lượt. Ví dụ đã qua được câu hỏi “N < 5?” (trả lời “không”) thì N chắc chắn từ 5 trở lên, nên mức Tốt chỉ cần hỏi thêm “N < 10?”.

khi bấm vào @greenFlag
hỏi [] và đợi
đặt [thời gian v] thành (trả lời)
nếu <(thời gian) < (3)> thì
nói [KLG Xuat sac]
nếu không thì
nếu <(thời gian) < (5)> thì
  nói [Xuat sac]
nếu không thì
  nếu <(thời gian) < (10)> thì
    nói [Tot]
  nếu không thì
    nếu <(thời gian) < (15)> thì
      nói [Dat]
    nếu không thì
      nói [Can co gang]
    end
  end
end
end

Chạy tay, chú ý các giá trị ở ranh giới:

N	Câu hỏi được trả lời “có” đầu tiên	Nói ra
2	N < 3	KLG Xuat sac
3	N < 5	Xuat sac
7	N < 10	Tot
10	N < 15	Dat
15	Không câu nào	Can co gang

Giải mẫu 2: Điểm giải bóng đá

Đề thi thật: Bảng A 2023 - Thị xã Thái Hòa, Nghệ An, Câu 2.

Ba đội A, B, C đá vòng tròn: A gặp B tỉ số p : q, A gặp C tỉ số r : s, B gặp C tỉ số u : v (số đứng trước là bàn của đội viết trước). Thắng được 3 điểm, hoà mỗi đội 1 điểm, thua 0 điểm. Nhập p, q, r, s, u, v trên 6 dòng; lần lượt nói ra số điểm của A, B, C. Ví dụ: 9, 7, 7, 5, 4, 8 thì nói 6, 0, 3.

Mỗi trận có 3 khả năng: đội thứ nhất thắng, hoà, đội thứ hai thắng. Gọi trận A gặp B là trận 1, A gặp C là trận 2, B gặp C là trận 3. Ta dùng ba biến điểm, ban đầu bằng 0, rồi xét từng trận. Trận 1:

nếu <(A ghi trận 1) > (B ghi trận 1)> thì
thay đổi [điểm A v] một lượng (3)
nếu không thì
nếu <(A ghi trận 1) = (B ghi trận 1)> thì
  thay đổi [điểm A v] một lượng (1)
  thay đổi [điểm B v] một lượng (1)
nếu không thì
  thay đổi [điểm B v] một lượng (3)
end
end

Hai trận còn lại viết giống hệt, chỉ đổi tên biến. Chương trình đầy đủ:

khi bấm vào @greenFlag
hỏi [] và đợi
đặt [A ghi trận 1 v] thành (trả lời)
hỏi [] và đợi
đặt [B ghi trận 1 v] thành (trả lời)
hỏi [] và đợi
đặt [A ghi trận 2 v] thành (trả lời)
hỏi [] và đợi
đặt [C ghi trận 2 v] thành (trả lời)
hỏi [] và đợi
đặt [B ghi trận 3 v] thành (trả lời)
hỏi [] và đợi
đặt [C ghi trận 3 v] thành (trả lời)
đặt [điểm A v] thành (0)
đặt [điểm B v] thành (0)
đặt [điểm C v] thành (0)
nếu <(A ghi trận 1) > (B ghi trận 1)> thì
thay đổi [điểm A v] một lượng (3)
nếu không thì
nếu <(A ghi trận 1) = (B ghi trận 1)> thì
  thay đổi [điểm A v] một lượng (1)
  thay đổi [điểm B v] một lượng (1)
nếu không thì
  thay đổi [điểm B v] một lượng (3)
end
end
nếu <(A ghi trận 2) > (C ghi trận 2)> thì
thay đổi [điểm A v] một lượng (3)
nếu không thì
nếu <(A ghi trận 2) = (C ghi trận 2)> thì
  thay đổi [điểm A v] một lượng (1)
  thay đổi [điểm C v] một lượng (1)
nếu không thì
  thay đổi [điểm C v] một lượng (3)
end
end
nếu <(B ghi trận 3) > (C ghi trận 3)> thì
thay đổi [điểm B v] một lượng (3)
nếu không thì
nếu <(B ghi trận 3) = (C ghi trận 3)> thì
  thay đổi [điểm B v] một lượng (1)
  thay đổi [điểm C v] một lượng (1)
nếu không thì
  thay đổi [điểm C v] một lượng (3)
end
end
nói (điểm A)
nói (điểm B)
nói (điểm C)

Chạy tay với ví dụ:

Trận	Tỉ số	Kết quả	điểm A	điểm B	điểm C
Ban đầu			0	0	0
A gặp B	9 : 7	A thắng	3	0	0
A gặp C	7 : 5	A thắng	6	0	0
B gặp C	4 : 8	C thắng	6	0	3

Nói ra 6, 0, 3, đúng với đề.

Lưu ý

Với đề chấm bằng máy, mỗi khối nói () là một dòng kết quả, nên nói 3 lần là đúng. Khi chạy thử trên Scratch, câu nói sau thay ngay câu nói trước nên chỉ kịp thấy số cuối; muốn xem đủ thì xem giá trị các biến trên sân khấu.

Bài tập

Độ khó: 🌶️ dễ, 🌶️🌶️ trung bình, 🌶️🌶️🌶️ khó. Dòng “Đề thi thật” cho biết bài lấy từ đề nào (bấm vào để xem nguyên đề). Các đề bài được viết gọn lại, tuy nhiên vẫn giữ nguyên yêu cầu và ví dụ của đề gốc.

Bài 3.1: Quà phiên chợ biển 🌶️

Đề thi thật: Bảng A 2026 - Tỉnh Đắk Lắk (Ngày 1), Bài 2.

Mua N món đồ (0 ≤ N ≤ 100) thì được tặng bánh: N < 3 được 1 chiếc; 3 ≤ N < 6 được 2 chiếc; 6 ≤ N ≤ 9 được 3 chiếc; N > 9 được 4 chiếc. Nói ra số bánh được tặng.

Nhập	Nói ra
4	2

Xem lời giải

Vui lòng liên hệ tác giả (thông tin ở cuối trang) để mua bộ bài giải và code. Xin cảm ơn.

Bài 3.2: Chạy thi 🌶️

Đề thi thật: Bảng A 2024 - Tài năng Tin học trẻ (YICT), Bài 1.

Trên một đường thẳng, An đã chạy được X mét, Bình Y mét, Cường Z mét. Cường đang gần Bình hơn hay gần An hơn? Nói ra khoảng cách gần hơn đó. Nhập X, Y, Z (≤ 10⁹), mỗi số một dòng.

Nhập	Nói ra	Giải thích
10 30 50	20	Cường gần Bình hơn, cách 20 mét.
10 30 20	10	Cách cả hai bạn 10 mét.

Xem lời giải

Vui lòng liên hệ tác giả (thông tin ở cuối trang) để mua bộ bài giải và code. Xin cảm ơn.

Bài 3.3: Chọn hai hộp quà 🌶️🌶️

Đề thi thật: Bảng A 2025 - Vòng sơ khảo TP Hà Nội, Bài 1.

An có 3 hộp quà giá trị A, B, C (0 < A, B, C ≤ 1000), muốn chọn 2 hộp sao cho tổng giá trị là số chẵn và càng lớn càng tốt. Nói ra tổng lớn nhất đó.

Nhập	Nói ra
2 4 5	6
1 3 5	8
10 8 6	18

Xem lời giải

Vui lòng liên hệ tác giả (thông tin ở cuối trang) để mua bộ bài giải và code. Xin cảm ơn.

Bài 3.4: Xếp hạng ba đội bóng 🌶️🌶️

Đề thi thật: Bảng A 2024 - Huyện Gia Bình, Bắc Ninh, Câu 2.

Ba đội A, B, C đá vòng tròn, tỉ số các trận A - B là x : y, A - C là r : s, B - C là u : v. Thắng 3 điểm, hoà 1 điểm, thua 0 điểm; biết điểm ba đội khác nhau. Lần lượt nói ra tên các đội theo điểm từ cao xuống thấp. Nhập x, y, r, s, u, v trên 6 dòng (mỗi số từ 1 đến 10).

Nhập	Nói ra	Giải thích
2 3 1 2 1 0	B C A	B được 6 điểm, C 3 điểm, A 0 điểm.

Xem lời giải

Vui lòng liên hệ tác giả (thông tin ở cuối trang) để mua bộ bài giải và code. Xin cảm ơn.

Liên hệ tác giả

Thầy cô và các em muốn mua bộ bài giải và code của các bài tập trong chuyên đề này vui lòng liên hệ tác giả qua Zalo 0972465159 hoặc Facebook. Bộ bài giải được tặng miễn phí cho thầy cô đã mua 7 chuyên đề Scratch hoặc 150 bài tập Scratch. Xin cảm ơn.

Ghi chú

Tham gia nhóm để nhận thêm nhiều tài liệu hay: Học Lập trình (Scratch, Python, C++…) | Tin học trẻ | AI.