Bỏ qua để đến nội dung

Gấp tờ giấy 42 lần có chạm tới Mặt Trăng?

Lấy một tờ giấy thường, dày khoảng 0,1 mm. Gấp đôi, rồi gấp đôi nữa, cứ thế 42 lần. Các bạn đoán xem chồng giấy sẽ dày bao nhiêu? Bằng quyển vở? Bằng cái bàn? Câu trả lời thật khó tin: chồng giấy sẽ dài hơn khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trăng!

Chưa gấp: 1 lớp. Gấp 1 lần: 2 lớp. Gấp 2 lần: 4 lớp. Gấp 3 lần: 8 lớp…

Mỗi lần gấp đôi, số lớp giấy tăng gấp đôi: 1, 2, 4, 8, 16 lớp

Mỗi lần gấp, số lớp nhân đôi, nên độ dày cũng nhân đôi. Ban đầu tăng chậm, nhưng càng về sau càng tăng nhanh khủng khiếp:

Số lần gấpSố lớp giấyĐộ dày (khoảng)
5323 mm
101 02410 cm
17131 07213 m
201 048 576105 m
27134 217 72813 km
30hơn 1 tỉ107 km
42hơn 4 nghìn tỉ440 000 km

Khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trăng là khoảng 384 000 km. Gấp 42 lần, chồng giấy dày khoảng 440 000 km, vượt qua cả Mặt Trăng!

Gấp 10 lần cao bằng cái cốc, 17 lần bằng tòa nhà 4 tầng, 27 lần cao hơn đỉnh Everest, 42 lần vượt qua Mặt Trăng

Tại sao lại lớn nhanh đến vậy? Hãy so sánh hai cách tăng:

  • Cộng thêm: nếu mỗi lần gấp chỉ dày thêm 0,1 mm, thì sau 42 lần chồng giấy chỉ dày 0,1 × 43 = 4,3 mm, mỏng hơn cục tẩy.
  • Nhân đôi: mỗi lần gấp, độ dày gấp 2 lần độ dày hiện có. Chồng giấy càng dày thì lần gấp sau càng thêm được nhiều.

Gấp 42 lần là nhân 2 với chính nó 42 lần: 2 × 2 × 2 × … × 2 = 4 398 046 511 104. Trong toán học, phép nhân lặp lại như vậy gọi là lũy thừa, viết gọn là 242.

Trong thực tế thì không! Mỗi lần gấp, tờ giấy vừa dày gấp đôi vừa nhỏ đi một nửa. Với tờ giấy thường, các bạn sẽ khó gấp quá 7 lần: tờ giấy lúc đó vừa bé vừa dày như một cục gỗ.

Năm 2002, một nữ sinh trung học người Mỹ tên Britney Gallivan đã lập kỷ lục gấp giấy 12 lần. Để làm được, bạn ấy dùng một dải giấy dài khoảng 1,2 km và tự tính ra công thức cho biết cần tờ giấy dài bao nhiêu để gấp được bao nhiêu lần.

Có một truyện cổ kể rằng nhà vua muốn thưởng cho người đã phát minh ra cờ vua. Người đó xin một phần thưởng nghe rất nhỏ: ô thứ nhất của bàn cờ đặt 1 hạt gạo, ô thứ hai 2 hạt, ô thứ ba 4 hạt, mỗi ô sau gấp đôi ô trước, cho đến hết 64 ô.

Nhà vua cười vì nghĩ phần thưởng quá ít. Nhưng cộng cả bàn cờ lại thì được khoảng 18 tỉ tỉ hạt gạo, nhiều hơn số gạo cả thế giới làm ra trong hàng trăm năm!

  • Vi khuẩn: gặp điều kiện thuận lợi, một số loại vi khuẩn cứ khoảng 20 phút lại chia đôi. Từ 1 con, sau 10 tiếng đã có hơn 1 tỉ con. Đó là lý do thức ăn để ngoài trời nóng rất nhanh hỏng, và ta cần rửa tay trước khi ăn.
  • Tin đồn trên mạng: mỗi người chia sẻ cho vài người khác, chỉ sau vài vòng, cả triệu người đã đọc được.

Phép nhân đôi cho thấy một điều thú vị: những thứ bắt đầu rất nhỏ có thể trở nên khổng lồ, nếu nó cứ tiếp tục nhân lên.