➕ Toán tử Số học

🎯 Mục tiêu: Nắm vững các phép toán số học cơ bản và nâng cao trong Kotlin.

💡 Tổng quan toán tử

Toán tử	Tên	Ví dụ	Kết quả
`+`	Cộng	`5 + 3`	`8`
`-`	Trừ	`5 - 3`	`2`
`*`	Nhân	`5 * 3`	`15`
`/`	Chia	`5 / 3`	`1` (Int)
`%`	Chia lấy dư	`5 % 3`	`2`

val a = 10
val b = 3

println(a + b)  // 13
println(a - b)  // 7
println(a * b)  // 30
println(a / b)  // 3 (chia số nguyên)
println(a % b)  // 1

📝 Phép chia - Cẩn thận!

Chia số nguyên vs số thực

// Số nguyên / Số nguyên = Số nguyên (bỏ phần thập phân)
println(7 / 2)      // 3 (không phải 3.5!)

// Có ít nhất 1 số thực = Số thực
println(7.0 / 2)    // 3.5
println(7 / 2.0)    // 3.5
println(7.0 / 2.0)  // 3.5

// Convert để có kết quả chính xác
val a = 7
val b = 2
println(a.toDouble() / b)  // 3.5

Chia cho 0

// Số nguyên chia 0 = Exception
// val error = 10 / 0  // ❌ ArithmeticException

// Số thực chia 0 = Infinity hoặc NaN
println(10.0 / 0.0)    // Infinity
println(-10.0 / 0.0)   // -Infinity
println(0.0 / 0.0)     // NaN

📊 Toán tử gán kết hợp

var x = 10

x += 5   // x = x + 5 → 15
x -= 3   // x = x - 3 → 12
x *= 2   // x = x * 2 → 24
x /= 4   // x = x / 4 → 6
x %= 4   // x = x % 4 → 2

println(x)  // 2

⬆️ Toán tử tăng/giảm

Prefix vs Postfix

var a = 5
var b = 5

// Postfix (a++) - trả về giá trị CŨ, rồi tăng
println(a++)  // In 5, sau đó a = 6

// Prefix (++b) - tăng trước, rồi trả về giá trị MỚI
println(++b)  // Tăng thành 6, in 6

Trong biểu thức

var count = 0

// Postfix
val result1 = count++ * 2  // result1 = 0, count = 1

// Prefix
val result2 = ++count * 2  // count = 2, result2 = 4

🔢 Phép toán với kiểu dữ liệu khác nhau

Type promotion

val intVal = 10
val longVal = 20L
val doubleVal = 3.14

// Int + Long = Long
val result1 = intVal + longVal  // Long: 30

// Int + Double = Double
val result2 = intVal + doubleVal  // Double: 13.14

// Với Byte, Short cần convert
val byte: Byte = 10
val short: Short = 20
val sum = byte + short  // Int (không phải Byte hay Short)

🧮 Các hàm toán học (kotlin.math)

import kotlin.math.*

fun main() {
    // Lũy thừa
    println(2.0.pow(10))       // 1024.0

    // Căn bậc hai
    println(sqrt(16.0))        // 4.0

    // Giá trị tuyệt đối
    println(abs(-5))           // 5

    // Làm tròn
    println(round(3.7))        // 4.0
    println(floor(3.7))        // 3.0 (xuống)
    println(ceil(3.2))         // 4.0 (lên)

    // Min, Max
    println(max(10, 20))       // 20
    println(min(10, 20))       // 10

    // Hằng số
    println(PI)                // 3.141592653589793
    println(E)                 // 2.718281828459045
}

⚡ Kotlin Extensions hữu ích

fun main() {
    // coerceIn - giới hạn giá trị
    val score = 150
    val validScore = score.coerceIn(0, 100)
    println(validScore)  // 100

    // coerceAtLeast / coerceAtMost
    val age = -5
    println(age.coerceAtLeast(0))   // 0

    val quantity = 15
    println(quantity.coerceAtMost(10))  // 10

    // Ranges
    println(5 in 1..10)   // true
    println(15 in 1..10)  // false
}

🎲 Thứ tự ưu tiên toán tử

Từ cao đến thấp:

() - Dấu ngoặc
++, -- - Tăng/giảm
*, /, % - Nhân, chia
+, - - Cộng, trừ
+=, -=, etc. - Gán kết hợp

val result = 2 + 3 * 4      // 14 (không phải 20)
val result2 = (2 + 3) * 4   // 20

🛠️ Thực hành

Bài tập 1: Tính tiền taxi

fun main() {
    val baseFare = 15000       // Giá mở cửa
    val pricePerKm = 5000      // Giá mỗi km
    val distance = 7.5         // Quãng đường (km)

    // TODO: Tính tổng tiền
}

Lời giải:

fun main() {
    val baseFare = 15000
    val pricePerKm = 5000
    val distance = 7.5

    val total = baseFare + (pricePerKm * distance)
    println("Tổng tiền: ${"%,.0f".format(total)} VNĐ")
    // Output: Tổng tiền: 52,500 VNĐ
}

Bài tập 2: Đổi giây thành giờ:phút:giây

fun main() {
    val totalSeconds = 3725  // Tổng số giây

    // TODO: Tính giờ, phút, giây
    // TODO: In ra dạng "1:02:05"
}

Lời giải:

fun main() {
    val totalSeconds = 3725

    val hours = totalSeconds / 3600
    val minutes = (totalSeconds % 3600) / 60
    val seconds = totalSeconds % 60

    println("$hours:${"%02d".format(minutes)}:${"%02d".format(seconds)}")
    // Output: 1:02:05
}

Bài tập 3: Tính lãi suất kép

fun main() {
    val principal = 10_000_000.0  // Vốn gốc
    val rate = 0.08               // Lãi suất 8%/năm
    val years = 5                 // Số năm

    // TODO: Tính tổng tiền sau n năm
    // Công thức: A = P * (1 + r)^n
}

Lời giải:

import kotlin.math.pow

fun main() {
    val principal = 10_000_000.0
    val rate = 0.08
    val years = 5

    val amount = principal * (1 + rate).pow(years)
    val interest = amount - principal

    println("Vốn gốc: ${"%,.0f".format(principal)} VNĐ")
    println("Tổng sau $years năm: ${"%,.0f".format(amount)} VNĐ")
    println("Lãi: ${"%,.0f".format(interest)} VNĐ")
}

Output:

Vốn gốc: 10,000,000 VNĐ
Tổng sau 5 năm: 14,693,281 VNĐ
Lãi: 4,693,281 VNĐ

📱 Trong Android

// Tính kích thước
val widthDp = 200
val density = resources.displayMetrics.density
val widthPx = (widthDp * density).toInt()

// Tính phần trăm
val downloaded = 750
val total = 1000
val percent = (downloaded * 100) / total
progressBar.progress = percent

// Animation duration
val baseDuration = 300
val distance = 500
val adjustedDuration = baseDuration + (distance / 10)

⚠️ Lưu ý quan trọng

✅ Checklist - Tự kiểm tra

Sau bài học này, bạn có thể:

Sử dụng 5 toán tử cơ bản: +, -, *, /, %
Hiểu sự khác biệt giữa chia số nguyên và số thực
Sử dụng toán tử gán kết hợp: +=, -=, *=, /=
Phân biệt prefix (++x) và postfix (x++)
Sử dụng các hàm từ kotlin.math
Áp dụng coerceIn() để giới hạn giá trị

Tiếp theo: Toán tử quan hệ/so sánh

Th.S Trần Huy Phúc

Kỹ sư phần mềm @Adnovum & Bumbii Academy