🏷️ Enum Class

🎯 Mục tiêu: Hiểu Enum Class - tập hợp các hằng số có tên, với properties, methods, và exhaustive pattern matching.

💡 Enum là gì?

Enum (Enumeration) định nghĩa một tập hợp cố định các giá trị với tên có ý nghĩa. Thay vì dùng magic numbers hoặc strings, dùng enum để code rõ ràng và type-safe.

// ❌ Bad: Magic numbers
fun getDirection(code: Int): String = when (code) {
    0 -> "North"
    1 -> "South"
    2 -> "East"
    3 -> "West"
    else -> "Unknown"
}

// ✅ Good: Enum
enum class Direction {
    NORTH, SOUTH, EAST, WEST
}

fun getDirection(direction: Direction): String = when (direction) {
    Direction.NORTH -> "North"
    Direction.SOUTH -> "South"
    Direction.EAST -> "East"
    Direction.WEST -> "West"
    // Không cần else - compiler đảm bảo đã cover hết!
}

📝 Cú pháp cơ bản

enum class Day {
    MONDAY, TUESDAY, WEDNESDAY, THURSDAY, FRIDAY, SATURDAY, SUNDAY
}

fun main() {
    val today = Day.FRIDAY

    println(today)           // FRIDAY
    println(today.name)      // FRIDAY (String)
    println(today.ordinal)   // 4 (index, zero-based)
}

Built-in Properties và Methods

enum class Season { SPRING, SUMMER, FALL, WINTER }

fun main() {
    val season = Season.SUMMER

    // Properties
    println(season.name)       // SUMMER
    println(season.ordinal)    // 1

    // Get all values
    Season.values().forEach { println(it) }

    // Kotlin 1.9+ (recommended)
    Season.entries.forEach { println(it) }

    // Parse from String
    val parsed = Season.valueOf("WINTER")
    println(parsed)  // WINTER

    // Safe parse (Kotlin 1.9+)
    val safe = enumValueOf<Season>("WINTER")
}

🔧 Enum với Properties

Mỗi enum constant có thể có properties riêng:

enum class Color(val hex: String, val rgb: Triple<Int, Int, Int>) {
    RED("#FF0000", Triple(255, 0, 0)),
    GREEN("#00FF00", Triple(0, 255, 0)),
    BLUE("#0000FF", Triple(0, 0, 255)),
    WHITE("#FFFFFF", Triple(255, 255, 255)),
    BLACK("#000000", Triple(0, 0, 0));

    // Computed property
    val isLight: Boolean
        get() = rgb.first + rgb.second + rgb.third > 382
}

fun main() {
    val color = Color.RED
    println("${color.name}: ${color.hex}")     // RED: #FF0000
    println("RGB: ${color.rgb}")               // RGB: (255, 0, 0)
    println("Is light: ${color.isLight}")      // Is light: false

    // Find by property
    val whiteColor = Color.entries.find { it.hex == "#FFFFFF" }
    println(whiteColor)  // WHITE
}

Ví dụ thực tế: HTTP Status

enum class HttpStatus(val code: Int, val description: String) {
    OK(200, "Success"),
    CREATED(201, "Resource created"),
    BAD_REQUEST(400, "Bad request"),
    UNAUTHORIZED(401, "Unauthorized"),
    NOT_FOUND(404, "Not found"),
    INTERNAL_ERROR(500, "Internal server error");

    val isSuccess: Boolean get() = code in 200..299
    val isClientError: Boolean get() = code in 400..499
    val isServerError: Boolean get() = code in 500..599

    companion object {
        fun fromCode(code: Int): HttpStatus? = entries.find { it.code == code }
    }
}

fun main() {
    val status = HttpStatus.fromCode(404)
    println(status?.description)    // Not found
    println(status?.isClientError)  // true
}

🎯 Enum với Abstract Methods

Mỗi constant có thể có implementation khác nhau:

enum class Operation {
    ADD {
        override fun apply(a: Int, b: Int) = a + b
        override val symbol = "+"
    },
    SUBTRACT {
        override fun apply(a: Int, b: Int) = a - b
        override val symbol = "-"
    },
    MULTIPLY {
        override fun apply(a: Int, b: Int) = a * b
        override val symbol = "*"
    },
    DIVIDE {
        override fun apply(a: Int, b: Int) = if (b != 0) a / b else throw ArithmeticException()
        override val symbol = "/"
    };

    abstract fun apply(a: Int, b: Int): Int
    abstract val symbol: String

    fun format(a: Int, b: Int): String = "$a $symbol $b = ${apply(a, b)}"
}

fun main() {
    println(Operation.ADD.apply(5, 3))       // 8
    println(Operation.MULTIPLY.format(5, 3)) // 5 * 3 = 15

    Operation.entries.forEach { op ->
        println(op.format(10, 2))
    }
    // 10 + 2 = 12
    // 10 - 2 = 8
    // 10 * 2 = 20
    // 10 / 2 = 5
}

🔀 Exhaustive when

Khi dùng enum trong when expression, Kotlin đảm bảo bạn phải xử lý tất cả cases:

enum class PaymentStatus { PENDING, PROCESSING, COMPLETED, FAILED, REFUNDED }

fun handlePayment(status: PaymentStatus): String = when (status) {
    PaymentStatus.PENDING -> "Waiting for payment"
    PaymentStatus.PROCESSING -> "Processing payment..."
    PaymentStatus.COMPLETED -> "Payment successful"
    PaymentStatus.FAILED -> "Payment failed"
    PaymentStatus.REFUNDED -> "Payment refunded"
    // ✅ Không cần else - compiler biết đã cover hết!
}

// Nếu add new enum value sau này, compiler sẽ báo lỗi ở mọi when
// → Không bao giờ miss case mới!

🛠️ Thực hành

Bài tập: Tạo Priority enum

// TODO: Tạo enum Priority với:
// - LOW, MEDIUM, HIGH, CRITICAL
// - level (Int): 1, 2, 3, 4
// - color (String): hex color
// - method isUrgent(): Boolean (HIGH hoặc CRITICAL)

Lời giải:

enum class Priority(val level: Int, val color: String) {
    LOW(1, "#4CAF50"),      // Green
    MEDIUM(2, "#FFC107"),   // Yellow
    HIGH(3, "#FF9800"),     // Orange
    CRITICAL(4, "#F44336"); // Red

    fun isUrgent(): Boolean = this in listOf(HIGH, CRITICAL)

    companion object {
        fun fromLevel(level: Int): Priority? = entries.find { it.level == level }

        fun parseOrDefault(name: String, default: Priority = MEDIUM): Priority {
            return entries.find { it.name.equals(name, ignoreCase = true) } ?: default
        }
    }
}

fun main() {
    val priority = Priority.HIGH
    println("${priority.name}: Level ${priority.level}")  // HIGH: Level 3
    println("Is urgent: ${priority.isUrgent()}")          // Is urgent: true
    println("Color: ${priority.color}")                   // Color: #FF9800

    // Usage
    val tasks = listOf(
        "Fix crash" to Priority.CRITICAL,
        "Update UI" to Priority.LOW,
        "Performance" to Priority.MEDIUM
    )

    tasks.filter { it.second.isUrgent() }
        .forEach { println("🔥 Urgent: ${it.first}") }
    // 🔥 Urgent: Fix crash
}

📱 Trong Android

// Network state
enum class NetworkState {
    UNKNOWN, CONNECTED, DISCONNECTED, WIFI, MOBILE
}

// View visibility
enum class Visibility(val value: Int) {
    VISIBLE(View.VISIBLE),
    INVISIBLE(View.INVISIBLE),
    GONE(View.GONE);

    fun applyTo(view: View) {
        view.visibility = value
    }
}

// Navigation
enum class MainScreen(val route: String, val title: String, val icon: Int) {
    HOME("home", "Home", R.drawable.ic_home),
    SEARCH("search", "Search", R.drawable.ic_search),
    PROFILE("profile", "Profile", R.drawable.ic_profile),
    SETTINGS("settings", "Settings", R.drawable.ic_settings)
}

// Theme
enum class AppTheme {
    LIGHT, DARK, SYSTEM;

    fun getMode(): Int = when (this) {
        LIGHT -> AppCompatDelegate.MODE_NIGHT_NO
        DARK -> AppCompatDelegate.MODE_NIGHT_YES
        SYSTEM -> AppCompatDelegate.MODE_NIGHT_FOLLOW_SYSTEM
    }
}

⚠️ Lưu ý quan trọng

Enum vs Sealed Class:

Dùng Enum khi: tất cả values có cùng structure
Dùng Sealed Class khi: mỗi subtype cần data khác nhau

// Enum - cùng structure
enum class Status { LOADING, SUCCESS, ERROR }

// Sealed - khác structure
sealed class Result {
    object Loading : Result()
    data class Success(val data: List<Item>) : Result()
    data class Error(val message: String, val code: Int) : Result()
}

Tránh entries.first { ... } throw exception:

// ❌ Throws NoSuchElementException nếu không tìm thấy
val status = HttpStatus.entries.first { it.code == 999 }

// ✅ Safe với find
val status = HttpStatus.entries.find { it.code == 999 }

✅ Checklist - Tự kiểm tra

Sau bài học này, bạn có thể:

Tạo enum class cơ bản
Thêm properties cho mỗi enum constant
Thêm abstract methods với implementation khác nhau
Sử dụng when exhaustive với enum
Sử dụng entries để iterate qua enum values
Tạo companion object methods (parse, find)
Phân biệt khi nào dùng enum vs sealed class

Tiếp theo: Sealed Class

Th.S Trần Huy Phúc

Kỹ sư phần mềm @Adnovum & Bumbii Academy